Domhain gan Dóchas

Ní bheidh síochán sa Mheán-Oirthear choíche – ní féidir é

Tuairim le Ciarán Dunbar

Agus an colún seo á scríobh agam, bhí an slad ag leanúint leis i nGaza, bhí ar a laghad 1,400 marbh ar thaobh na bPalaistíneach de, an chuid is mó acu sin ina sibhialtaigh, go leor leor acu ina bpáistí.

Tá 58 saighdiúir de chuid Iosrael marbh agus 2 sibhialtach Iosraelach, fuair fear as an Téalainn a raibh cónaí ar in Iosrael bás chomh maith.

Map_Israel_Official_PPPA
Iosrael dar léi féin – cá bhfuil an Phalaistín?

Níl deireadh leis an slad seo agus ní bheidh choíche óir tá an rud ceannann céanna uaidh an dá mhuintir – an talamh agus an t-uisce.

An talamh ar fad idir an mhuir is an abhainn, ‘Sean-Phalaistín’ ar fad, nó ‘Iosrael Mór’ ar fad nach fios dúinn cén teorainneacha a shásódh a fonn talún.

Is é an t-aon difear ná go bhfuil ag éirí go maith le taobh amháin thar an taobh eile.

Bím in amhras in amanna má bhíonn aon tionchar ag na hailt, na tweets, na retweets, postálacha Facebook agus srl. ar thuairim aon duine, sílim go mbraitheann do dhearcadh ar an choimhlint seo ar do nádúr agus ar do chúlra féin thar aon réasún.

Mar sin féin, bhí an-iontas orm Lord Kilclooney, nó John Taylor mar a tugadh air tráth, a chloisteáil ag cáineadh Iosrael ar an raidió Dé Domhnaigh seo caite, bhris sé lena threibh chun sin a dhéanamh agus glacann sé sin misneach.

Deirtear liom go bhfuil Iosrael ag cailleadh an cath ‘PR’, níl mé chomh cinnte faoi sin, níl ann ach aon chath amháin atá tábhachtach – sin an cath ‘PR’ i SAM agus níl aon ábhar buairimh ag Iosrael cé go bhfuil leideanna ann go bhfuil eilimintí i riarachán Obama ag iarraidh bréan le sotal Benjamin Netanyahu.

palestineMap
An Phalaistín dar le Palaistínigh – cá bhfuil na Giúdaigh?

Cé go bhfuil Gaeilgeoirí, ar choimeádaithe agus Chaitlicigh chráifeacha iad den chuid is mó a thacaíonn go láidir le hIosrael, measaim go bhfuil mórchuid de na daoine atá ag éisteacht le seo, nó atá ábalta seo a thuiscint, ag taobhú leis na Palaistínigh ar an ábhar go bhfeictear Iosrael mar choilíneacht atá ag déanamh cinedhíothú orthu.

Ar bhealach, is aisteach é sin nuair a smaoiníonn tú ar cé chomh liobrálach is atá sochaí Iosrael i gcoitinne agus cé chomh coimeádach is atá sochaí na Palaistíne i gcoitinne.

Ach mothaím go bhfuil an dá dhream de lucht tacaíochta seo chomh mí-ionraic céanna in amanna.

Is annamh a thugann lucht tacaíochta na Palaistíne aon aird ar Hamas, ar a n-idé-eolaíocht nó ar a dtaicticí.

Is iad Hamas is a thaicticí amaideacha gan chiall an t-armlón PR is éifeachtaí dá bhfuil ag Iosrael – cén fáth nach dtuigeann siad sin?

Mar a dúirt tráchtaire ar na mallaibh, “is fada ó fhoirfe í Iosrael, ach tá sí beannaithe ag namhaid oilc as cartúin.”

críochnapalaistíne
Léarscáil de chuid gníomhairí ar son na Palaistíne ag léiriú na pócaí a bheadh ar fáil do stát na Palaistíne ag an phointe seo.

Ar ndóigh, tá diabhail á ndéanamh ag Iosrael agus ag meáin na heite deise de na Palaistínigh, de Mhoslamaigh agus d’Arabaigh.

Tá an bholscaireacht sin a ghlacadh le fonn ag an eite dheas san Iarthar agus tá an cath i gcoinne mhuintir na Palaistíne a chur i láthair mar throid i gcoinne sceimhlitheoireachta agus barbarachais.

Sa dóigh chéanna is a rinneadh barbaraigh as na Apaches, agus náisiúin bhundúchasacha eile thuaisceart Mheiriceá.

Ach níl ciall le taicticí míleata Hamas agus a bhfeachtas diúracáin ar chor ar bith.

Níl aon éifeacht leo agus cabhraíonn sé le hIosrael maidir lena gcath poiblíochta poiblí gan aon dochar míleata a dhéanamh.

Níl aon phléasc-cheann acu agus gur féidir leis córas ‘Iron Dome’ iad a thascaradh go furasta, caithfear an cheist a chur, cad is fiú iad?

Roicéid Hamas á n-ullmhú le haghaidh ionsaí ar Iosrael – ní féidir a dhíriú ar aon targaid ar leith.

Má tá sé ar a gcumas roicéid a tháirgeadh nach bhfuil sé ar a gcumas armlóin níos éifeachtaí a dhéanamh, airm fhritanc mar shampla?

Agus táthar ann atá ag máirseáil ar son ‘síocháin’ cé gur léir go dtacaíonn siad le feachtas míleata Hamas – cén fáth nach féidir sin a admháil? Cén fáth nach dtacaítear le feachtas armáilte na bPalaistíneach go hoscailte?

Ar an lámh eile, táthar ann chomh maith a deir go bhfuil siad ar son chearta Iosrael í féin a chosaint nuair is léir go gcreideann siad gur thug Dia s’acu an talamh do na Giúdaigh agus gur chóir na Palaistínigh a dhíbirt agus plandáil na nGiúdach in Iosrael a chur i gcrích go hiomlán go díreach.

Cén fáth nach féidir leo teacht amach is a rá go dtacaíonn siad le glanadh eitneach ar bhonn chine i ndeireadh na dála?

Deir siad má éiríonn Iosrael as an fhoréigean go scriosfaidh na ‘hArabaigh’ an tír go hiomlán – ach nach é sin atá déanta don Phalaistín cheana? – cá bhfuil an difear morálta, má ghlacann tú toil Dé amach as?

Táthar ann a deir nach bhfuil aon cheart ag Palaistínigh foréigean a úsáid d’ainneoin an méid talún a chaill siad agus na gcoinníollacha faoina maireann siad i gcónaí – is doiligh glacadh go gcuirfeadh siad féin suas leis go síochánta ach an oiread.

Is cuma sa tsoic le go leor acu sin cá mhéad páiste a fhaigheann bás – i ndeireBt1oiHlCEAEXkUeadh na dála, amharcann siad ar mhuintir na Palaistíne mar dhaoine den dara ghrád nach bhfuil cearta tuillte acu mar gheall ar chreideamh s’acu agus de bhrí gur ‘sceimhlitheoirí’ iad dar leo.

Ar an lámh eile, ní féidir le hIosrael éirí as an chogaíocht, níl aon áit eile le dul acu, tá sé rómhall anois, sin an praghas a chaithfeas sí íoc as an talamh a ghabháil is a phlandáil.

Tá Iosrael gafa idir chloch agus charraig, nó idir abhainn is muir más maith leat, caithfidh sí leanúint ar aghaidh gan ach fíor-chara amháin aici ar domhain ach is cuma faoi sin nuair is é Stát Aontaithe Mheiriceá an cara céanna.

Ní féidir leis na Palaistínigh éirí as ach an oiread – níl aon áit le dul acu seachas isteach san fharraige.

Agus ní féidir a bheith ag súil go nglacfadh aon dream go réidh é gur ghabh treibh eile a gcuid talamh, agus go nglacfadh le saoránacht den tríú ghrád lena chois.

B’ionann glacadh leis an fhéinriail a ofrálann Iosrael dóibh agus glacadh le caighdeán beatha an-íseal gafa i bpóca beaga talún timpeallaithe ag arm Iosrael – agus fiú ansin arbh fhéidir a bheith cinnte nach leanfadh lonnaitheoirí ar aghaidh ag bogadh isteach?

BtuOm7xCIAE8sln
Ní féidir an grá a mharú : Girseach óg agus corp a dhearthára a fuair bás i mbuamáil Iosrael

Ní dóigh liom go mbeidh fior-shíochán idir Phalaistínigh agus Iosrael choíche ach ní hionann sin is a rá go bhfuil cogadh ceart idir an dá thaobh – ní féidir aon chomparáid a dhéanamh idir chumhacht mhíleata Iosrael agus na roicéid atá ag teacht as Gaza.

Agus ní dóigh liom go bhfuil mórán amhrais fágtha ann ná go bhfuil básanna sibhialtaigh, páistí san áireamh, mar chuid de thaicticí Iosrael chun sceimhle a úsáid leis na Palaistínigh a bhrú faoi chois – agus meon s’acu a bhriseadh.

Síor-chogaíocht, gan stop, go deo.

Cuireann sé drochmhisneach ar dhuine maidir leis an chine dhaonna ar fad.

Focal scoir

Ón áit atá mé ag scríobh ar bhord an chistínigh feicim seanteach díreach os mo chomhair, é tréigthe anois.

Bhí ina gcónaí ann tráth daoine maithe cráifeacha a raibh an-dúil sa Bhíobla acu.

604
Páistí óga in Iosrael ag torramh athair s’acu a fuair bás ag troid i nGaza le harm Iosrael.

Tháinig a muintir anseo 400 bliana ó shin agus d’fhan siad leo go dtí tuairim ar 10 mbliana ó shin nuair a d’éirigh siad as an saol uaigneach seo inár measc cé nach ndearnadh ionsaí orthu riamh.

Tá teach s’againn sa bhaile fearainn seo ar an ábhar gur go ndearnadh glanadh eithneach ar theaghlach mo shean-mháthar agus go raibh orthu teitheadh i dtreo na sléibhte.

 

Féach chomh maith :

Deis dheireanach do Shíochán sa Mheánoirthear

An bhfaighidh muintir na Palaistíne faoiseamh go deo?

An Próiseas Síochána – Seo Chugainn Arís…

Còmhdhail Co-cheangailte a’ Cho-fhlaitheis

Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Chaidh sinn gu Geamaichean a’ Cho-fhlaitheis an-diugh gus beagan den lùth-chleasachd fhaicinn. Bha deagh latha againn sa Hydro agus chunnaic sinn sgiobannan a dìofar dùtchannan a’ gabhail pàirt.

Mar phàirt den tiocaid againn, fhuair sinn còmhdhail phoblach saor is an-asgaidh dhan tachartas. Chaidh sinn air an trèana ach bha am bus agus an subway an-asgaidh cuideachd do dhaoine a bha a’ frithealadh nan geamaichean. Chan e a-mhàin gu bheil a’ chòmhdhail phoblach airson nan Geamaichean saor is an-àsgaidh ach tha barrachd trèanaichean a’ ruith agus tha iad a’ ruith nas anmoiche air an oidhche.

Ciorstaidh a' dol do na Geamaichean Ciorstaidh a’ dol do na Geamaichean

‘S e deagh rud a tha sin gun teagamh agus thug e orm smaoineachadh: carson nach eil còmhdhail cheangailte mar seo ann airson tachartasan mòra eile?

Ma tha thu a’ ceannachd tiocaid bho chompanaidh leithid TicketSoup no Ticketmaster etc, carson nach eil roghainn ann còmhdhail phoblach dhan tachartas a cheannach air prìs…

Amharc ar an alt bunaidh 375 d’fhocla eile

Be Infants in Evil (Léirmheas ar dhráma Béarla)

(seachain scéalscrios áirithe thíos)

Sleamhnaíonn an dráma seo isteach sa tsrón ón gcéad uair a siúlann tú isteach san amharclann. Tiús i sacraistí séipéil agus sagart óg ar a ghlúine lena phaidrín. An tAthair Patrick atá ann, sagart atá ag tosú amach i bparóiste nua i mBÁC. Tá an fhaoistin curtha ar ceal inniu aige. Ainneoin sin seo chugainn Noleen, baintreach dhall a bhfuil léargas ar leith aici agus ar aghaidh lena faoistin. Ansin Jacinta atá tite i ngrá le fear Muslamach agus atá ag iarraidh teitheadh as an eaglais agus an tír le bheith leis. Tagann cuairteoir eile gan choinne ansin agus cuirtear domhan an tsagairt bun os cionn ar fad.

An rud is fearr faoin dráma seo ná an feitheamh tomhaiste. Tosaítear agus rud éigin folaithe, tugtar aitheantas dó ach níltear cinnte faoi. Tugtar blúirí beaga dúinn anseo is ansiúd agus déantar sin a mhealladh chun breathnú níos géire ar chúrsaí. Fanann smál éigin gan ainm ar an dráma ó thús. Agus cara Patrick ann tá ceist bhreise ann leis, cén caidreamh atá acu le chéile, agus coinnítear sinn ar fad ag gliúcaíocht go géar ar a gcaidreamh le hoibriú amach cén cineál é. Ceann cairdis, clainne nó cumainn?

Tá cuid mhaith den dialóg cliste, greannmhar ach cuid eile ró-ardintleachtúil(mar is nós le drámadóirí deisbhéalacha go minic) agus is cosúil go bhfuil a sheal féin ardéirime ag gach carachtar sa dráma, rud nach bhfuil inchreidte. Caitear gach aon téama agus conspóid anuas ar a chéile agus téann sé chun seafóide ar fad cúpla babhta i dtreo an deiridh. Ginmhilleadh? Cinnte. Leathar, glacaireacht, agus muslamachas? Ar ndóigh! Chomh maith leis seo titeann gach aon rud amach díreach ag an am céanna agus tagann gach aon chuid de le chéile go róghleoite agus is deacair creidiúint ann, go fiú má chuireann tú an-bhrú ort féin!

Tá go leor rudaí breátha ann os a choinne sin. Tugann an sagart caint fhada uaidh ar thábhacht agus ar iontas na beatha, ag rá nach bhfuil ach cuidín bídeach bídeach den chruinne atá in ann an bheatha a chur ar fáil agus gan é sin a dhéanamh ach ar feadh soicinde. Is ansin amháin atá grá in ann bláthú, deir sé. ‘The only time there can ever be love is when there’s life, and that’s now. Is cumhachtach an chaint í. Thabharfadh an chaint seo aitheasc an Íosánaigh faoin tsíoraíocht san ifreann i A Portrait of the Artist as a Young Man Joyce i gcuimhne duit ach is caint dhearfach í seo. An rud is annamh is iontach. Carachtar sagairt ar féidir ionnanú leis agus a bhfuil ba agus trua agat dó amhail Súil le Breith, ach go dtagann athrú ar chúrsaí ag druidim le deireadh.

Is é Brian Martin, Bleá Cliathach a bhfuil cónaí air i Londain anois, a scríobh agus tá go leor rudaí le moladh faoi. Ar an bhfaraor géar ní bhraithim go dtagann se le chéile go foirfe agus nílim iomlán socair le teachtaireacht an dráma féin. Níl fhios ag an dráma féin go baileach a bhfuil uaidh, greann nó dáiríreacht. Tá compás morálta an dráma seo beagán as compás, leis, measaim. Pléann sé le péideafíleacht nó péidearastacht agus cuireann sé an cheist orainn an feidir grá a bheith i gceist i gcásanna mar sin. Tugann sé le fios, bhraitheas féin, nach bhfuil aon rud as alt le caidreamh collaí idir sagart fásta agus buachaill óg. An bhfuil leithéid de chaidreamh inghlactha? Ar an drochuair ní chuirtear an cheist i mbealach rómhaith mar sin gach seans go seachnófar ar fad í. Bainfidh sé stangadh asat mar sin féin. Is dráma spéisiúil é mar sin féin agus mar a deirim go minic is fearr drochdhráma ná scannán maith!

 (bunaithe ar leagan in Amharclann an Draoi/Mick Lally mar atá anois air ag Féile Ealaíona na Gaillimhe)

Turas gu Taigh-tasgaidh nan 1980an!

Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Nuair a bha sinn air saor-làithean ann an Siorrachd Durham bho chionn goirid, chaidh sinn a dh’fhaicinn fear de na Taigh-tasgaidh a fheàrr air an t-saoghal – Beamish.

Càr-ballùn à Blackpool, Beamish

Tha mi air bruidhinn mu dheidhinn Beamish turas no dhà air a’ bhloga seo roimhe. ‘S e a th’ ann ach taigh-tasgaidh beò ceann a tuath Shasainn. An àite a bhith a’ dol gu togalach mòr, bidh thu a’ dol gu baile le seann bhùitean, taighean, carbadan, tuathanasan is mar sin air adhart agus chì thu daoine a’ dèanamh rudan mar a bhiodh iad bho chionn ceud no dà cheud bliadhna.

Tha an eachdraidh a’ tighinn beò agus tha gu leòr ann airson daoine aig a bheil ùidh ann an còmhdhail – rathad-iarainn bho na 1900s, rathad-iarainn bho na 1820s agus slighe-trama.

Puffing Billy, Beamish

Tha Beamish daonnan a’ fàs agus ‘s e am plana as ùire a…

Amharc ar an alt bunaidh 184 d’fhocla eile

An bhfaighidh muintir na Palaistíne faoiseamh go deo?

Crá Croí Cois Cuain

Gasá Gasá

Bhrúigh mé an doras
oiread a ligfeadh solas cheann an staighre
orthu isteach:

na héadaí lapa caite díobh acu
iad ina luí sceabhach
mar a thiteadar:

a gúna oíche caite aníos thar a mása
fuil ar a brístín lása,
as scailp i gcúl a cinn

a hinchinn sicín ag aiseag ar an bpiliúr,
putóg as úscadh as a bholgsan
mar fheamainn ar charraig,

ae ar bhraillín,
leathlámh fhuilthéachta in airde.
Ó mo bheirt Phailistíneach ag lobhadh sa teas lárnach.

Chum an file Corcaíoch Michael Davitt an dán thuas breis agus tríocha bliain ó shin, nuair a bhí ár eile ag titim amach ar phobal na Palaistíne.

Nach gruama é go bhfuil sé chomh ábhartha inniu agus a bhí sé in 1982.

Agus mé ag scríobh (tráthnóna Dé Domhnaigh), tá níos mó ná 400 Palaistíneach básaithe in ionsaithe Iosrael le coicís anuas, in ionsaithe ón aer, ó mhuir agus ar…

Amharc ar an alt bunaidh 565 d’fhocla eile

Tá Gaeilgeoirí níos Éireannaí ná an dream gan í. Glac leis.

Is minic a chuirtear i leith an Ghaeilgeora go measann said go bhfuil siad ‘níos Éireannaí de bharr go labhraíonn siad Gaeilge’. Caithfidh mé a rá nach bhfuilim tar éis teacht ar an tuairim seo rómhinic ag Gaeilgeoirí. An freagra a bhíonn ag mórchuid na nGaeilgeoirí ná nach measann siad sin in aon chor. Nuair a smaoiním féin faoi áfach, is léir dom gur Éireannaí an duine a labhraíonn Gaeilge gan aon amhras. Díreach le bheith soileir nílim ag rá gur fearr bheith níos Éireannaí, díreach go bhfuil níos mó den Éireannachas ag roinnt leo.

Ar dtús céard is Éireannachas ann? An bhfuilimid ag caint ar shaorántacht na tíre? Ó d’fhéadfadh duine pas is saorántacht Éireannach a bheith acu gan aon eolas nó cur amach acu ar aon rud Éireannach nó Gaelach glas bán nó riabhach, caithfidh nach leis sin atáimid ag plé. Mar sin baineann an cheist seo le féiniúlacht is dócha, nó gnéithe de chultúr a thugann le fios go mbaineann duine le cultúr áirithe.

Buaic Chultúr na hÉireann? Anlann Bhaile UÍ Mhaolmhuaidh

Baineann teanga le féiniúlacht is le cultúr. Ní féidir a shéanadh gur dlúthchuid an Ghaeilge de chultúr na hÉireann. Ní thig le lucht an fhéinfhuatha sin a dhiúltiú. Is féidir go bhfuil sin ag athrú le cuid ghearr de stair na tíre ach is ann dó fós. Mar sin má tá tuilleadh den chultúr agat, is é sin go labhraíonn tú Gaeilge, tá tú níos Éireannaí. Dá gcuirfí beirt a bhí díreach mar a chéile i gcomórtas lena chéile ach Béarla a bheith ag duine amháin acu ach Gaeilge anuas air sin a bheith ag an duine eile, nach mbeadh an duine sin níos Éireannaí? Is geall le fíric é.

Samhlaigh an Fhrainc, dá ndéanfaí a chóilíniú is dá dtiontódh mórchuid an phobail ar an mBéarla, is dá mbeadh pócaí de chainteoirí Frainicise ann nach ndéarfaí gur Francaí na daoine céanna? Is cinnte go ndéarfaí. Fiú cúpla céad bliain tar éis don Bhéarla forlámhas a ghlacadh ní dóigh go bhféadfaí a rá nach mbeadh na cainteoirí Fraincise níos Francaí. Cén fáth gur féidir a leithéid a rá in Éirinn?

Blaa Phort Láirge, sainniúlacht arbh fhiú náisiún a bhunú uirthi?

Mar sin conas gur cuireadh an bhréag isteach inár mbéal chomh fada seo is go raibh Éireannaigh sásta leis? Baineann seo leis an teoiric úd, náire an iarchóilíneachais. Is éard atá i gceist leis seo ná an náire a thagann ar an bpobal dúchais tar éis cóilínithe. Nuair a chailltear an rud dúchais(teanga mar shampla) níl de fhreagra ag an dream nach bhfuil sí acu a thuilleadh ach fuath a thabhairt don chultúr céanna agus sodar i ndiaidh na n-uasal. Go mionminic is iad seo is binibí ar fad atá in éadan an chultúir. Má tá suim agat i gcás na dteangacha mionlaithe(níl aon rud mion faoi mhórchuid na dteangacha seo!) aithneoidh tú go dtagann na hargóintí céanna in airde arís is arís eile timpeall na cruinne. Teanga mharbh, teanga na mbocht, gan foclóir ceart, ina bac ar ghnó. Léifidh tú tráchtanna ag lucht fuatha na Breatnaise,agus cloisfidh tú na hargóintí seanchaite céanna ón lucht argóna seanchaite céanna. Arís eile ní daoine ó thír isteach iad seo ach an pobal dúchais ag tabhairt fuatha don rud a bhain leo féin agus ag iarraidh easpa éigin iontu féin a fholú.

Ar ndóigh tá gnéithe eile den chultúr i gceist chomh maith, ceol, spórt, féith ghrinn na hÉireann, fadhb náisiúnta óil. Má tá na gnéithe seo ag duine thar dhuine eile, is féidir a rá go bhfuil an duine sin níos Éireannaí ná an té eile. Ní hé go bhfuil an duine níos fearr nó go bhfuil luach níos mó air sin. Ní féidir luach oibiachtúil a chur ar chultúr thar a chéile. Mórphobal aonteangach na tíre seo tá go leor gnéithe Éireannacha ag baint leo, ach tá níos mó gnéithe idirnáisiúnta nó Angla-Mheiriceánacha ag roinnt leo ná mar atá ag lucht labhartha na Gaeilge. Anois seans nach bhfuil aon fhiúntas le baint as an tuairim seo a chur sa timpeall, cuireann sé fearg ar dhaoine agus díomá ar dhaoine. Ní hionann sin agus a rá nach bhfuil sé fíor. Is buille beag amháin é in aghaidh an scata sin a thugann le fios nach mbaineann an teanga leis an tír seo in aon chor agus a dteastaíonn uaithi í a ruaigeadh amach ar fad ar fad.

Stobhadh Gaelach nó Éireannach, cé acu is cirte?

Déarfaidh daoine gur seafóideach an argóint atá déanta agam anseo, go bhfuil sé ciníoch, ach arís eile ní deirim go bhfuil luach níos airde ar chultúr amháin ná a chéile, ach mar sin féin go bhfuil difríochtaí ann. Tá go leor argóintí eile fíor leis, is Éireannaí daoine a sheineann an ceol gaelach nó a théann don spórt gaelach. Fágann ábhar an lae inniu ceist amháin eile agam an bhfuil na Gaeil éagsúil ó na hÉireannaigh nó an cheist í sin a bhíonn ag dó na geirbe ag aonteangaigh na tíre?

Is féidir easaontú go láidir le scríbhneoir an ailt @murchadhmor

Joe McHugh : Tugaimis seans dó

Tuairim le Ciarán Dunbar

Agus mé i mbun an cholúin seo b’fhearr liomsa gan ‘cúis na Gaeilge’ a lua ar chor ar bith, b’fhearr liom labhairt ar an tsaol inti mar Ghaeilge agus ligin orm féin go bhfuil gach rud go breá.

Ach chan amhlaidh atá, tá cogadh cultúrtha ar bun in Éirinn mar a bhíodh i gcónaí, tá trí rogha againn, an fód a sheasamh, an blár catha a thréigint nó an bád bán a fháil go dtí ceann de na coilíneachtaí Béarla.

Lena chois, agus aon cholún á scríobh agam faoin Ghaeilge caithfidh mé cartlann mo ríomhaire a sheiceáil go cúramach le cinntiú nár scríobh mé an colún céanna cheana.

Agus nach feasach dom go maith go bhfuil muid ag caint linn féin anseo – fíor-Ghaeil le fíor-Ghaeil, ní feasach don Éireannach Gallda, agus ní dóigh liom gur masla an aidiacht sin dála an scéil ach fíric lom, go bhfuil muid ann nó as.

JoeMcHughFineGael_large
An tAire Stáit Gaeltachta Joe McHugh

An tseachtain seo chuaigh thart, díreach nuair a shíleadh nárbh fhéidir le cúrsaí éirí níos measa ó thaobh seasamh an rialtais i leith na Gaeilge, cheap an Taoiseach Enda Kenny Aire Sinsir agus Aire Stáit le cúramaí Gaeltachta gan Ghaeilge líofa.

Ní fhaca sé féin nó a pháirtí aon fhadhb leis sin agus chun cothrom na Féinne a thabhairt dó cha raibh aon fhadhb ag roinnt mhaith den tráchtaireacht leis ach an oiread.

Tá sé dearbhaithe ag Heather Humpreys, an tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta nach mbeidh sí ag foghlaim na Gaeilge, ceal ama.

Níorbh fhiú di a cuid ama a chur amú ag foghlaim na Gaeilge don ról is léir.

Maidir leis an Aire Stáit, Joe McHugh, “He has the language inside him,” a dúirt an Taoiseach.

Tá mé ag glacadh go raibh a fhios aige féin cad a ba chiall leis sin.

Creidim féin gurb mhasla é seo do phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta agus go ndearnadh d’aonchúis mar fhreagair ar na Gaeil shotalacha sin a ghlac a gcás amach ar sráideanna Bhaile Átha Cliath ag tús na bliana.

Mar sin féin, is as imeall na Gaeltachta é Joe McHugh, rinne sé Gaeilge ar feadh 14 bliana ar scoil, is múinteoir é lena chois agus ní raibh sé mí-réasúnta a ghlacadh go mbeadh Gaeilge aige.

Agus mé ag scríobh an cholúin seo, bhí an tAire McHugh ar a bhealach chuig Oideas Gael agus Gleann Cholm Cille, Gaeil Éireann ag guí gur féidir le Liam Ó Cuinneagáin ní amháin Gaeilge a theagaisc dó ach grá don teanga agus tiomantas ina leith.

liam
Fear Oideas Gael, Liam Ó Cuinneagáin

Níl brú ar bith ort a Liam!

Ach mura bhfuil líofacht Gaeilge bainte amach ag an Aire Stáit tar éis 14 bliana ar scoil, cén seans a bheas aige tar éis seachtain i nGleann a déarfadh an ‘soinicí’.

Agus Gaeltacht catagóir C atá i nGleann Cholm Cille faraor d’ainneoin éachtaí Liam agus a chomrádaí.

Go n-éirí leis, ba mhaith liom smaoineamh go dtiocfaidh rud éigin dearfach amach as an phrácás sin cé nár chuir a ráitis go dtí seo aon mhuinín orm.

Ach le bheith cothrom le Joe McHugh, chuala mé é ar Raidió na Gaeltachta agus cé go raibh a chuid Gaeilge go holc bhí síol éigin ann, feictear domsa gur féidir leis an-dul-chun-cinn a dhéanamh go hiontach sciobtha ar nós éinne a rinne an Ghaeilge don Ardteist – agus mar a luaigh iriseoir amháin liom chuala sé Gaeilge i bhfad níos measa uathu siúd a thugann Gaeilgeoirí orthu féin.

Gleann_Cholm_Cille_-_geograph.org.uk_-_69004
Gleann Cholm Cille

Nach gcuireann sé sin leis an chás ar son na Gaeilge riachtanaí sa chóras oideachais?

Tugaimis seans dó a deir roinnt agaibh – tugaimis, ach an bhfuil an dara suí sa bhuaile againn?

Ná déanaimis dearmad ach an oiread gur thosaigh Fianna Fáil leis an nós seo nuair a cheap siad Síle de Valera mar Aire Gaeltachta sna nóchaidí agus í gan mórán Gaeilge.

Agus níl mórán Gaeilge ag an Aire Cultúir ó thuaidh, Carál Ní Cuilín ó Shinn Féin, ach an oiread cé go bhfuil sí ag foghlaim.

Níl deireadh leis an liosta ar ndóigh ach ná ceap gurb iad Fine Gael an páirtí Gallda thar aon dhream eile.

Níor chuala mise leas-Uachtárán Shinn Féin Mary Lou McDonald ar Raidió na Gaeltachta riamh roimhe, cé gur chaith sé 14 bliana ag foghlaim agus gur bean an-cliste atá inti.

Thiocfadh liom dul ar aghaidh.

Ní nach ionadh, bhí an mhórchuid de Ghaeilgeoirí na tíre ar buille faoin chinneadh seo seachas corr-easaontóir ar an eite dheis agus corrdhuine gafa ag an ‘nua-dúchasachas’ nár mhaith leo cearta teanga a thabhairt do dhaoine a d’fhoghlaim an Ghaeilge agus a tógadh léi taobh amuigh den Ghaeltacht ar eagla go dtabharfadh sé dlisteanacht dá gcaint neamhthraidisiúnta.

Ach go cinnte, bhí an mórchuid den tráchtairteacht, agus na hintleachtóirí ar an aon fhocal leis an taoiseach maidir leis na ceapachán ag maíomh nach raibh gá le Gaeilge don ról mar go bhfuil muintir na Gaeltachta dhátheangach – ag déanamh neamhaird ar an chúis atá leis an dátheangachas sin.

Bhí daoine áirithe ar Twitter ag maíomh go ndéanann easpa Gaeilge Joe McHugh níos fóirsteanaí don jab é fiú!

Is trua nach bhfuil tacaíocht ó hintleachtóirí ag an teanga, idirdhealú suntasach idir chás na Gaeilge agus cás theangacha mionlaithe eile is ea é seo.

Ní hé nach n-aontaíonn siad le cearta teanga, aontaíonn, ach is é lom na fírinne ná gurb í an tuiscint coitianta in Éirinn ar chearta teanga ná cearta na mBéarlóirí a chosaint i gcoinne na nGaeilgeoirí.

Tá cultúr forlámhas teanga beo beathaíoch mar a bhí riamh, “The middle classes think it a sign of vulgarity to speak Irish,” a scríobh Thomas1845, char tháinig athrú ar an scéal.

Chomh maith leis sin tá an-cheangail idir Chaitliceachas agus an Ghaeilge in aigne an-chuid daoine – chuir mé an cheist orm féin an tseachtain seo , an bhfuil an Ghaeilge ag fulaingt mar chuid den chath i gcoinne na hEaglaise?

Tá muinín agam go mairfidh an Ghaeilge nó leagan di sa todhchaí d’ainneoin dearcadh an rialtais agus claontaí ‘Éire Oifigiúil’ – ach níl a fhios agam an mbeidh aon ‘Irish Language’ amach anseo nó aon mhuintir Éireannach ar leith i ndáiríre.

Féach chomh maith

Éistear lenár nGlór a Thaoisigh – Caithear Éisteacht 

Éistear lenár nGlór a Thaoisigh – Caithear Éisteacht

Protest Photos LISTEN TO THE PUBLIC TAOISEACH - WE WANT A MINIST

Bhailigh slua ag agóid arna eagrú ag Conradh na Gaeilge ag Roinn an Taoisigh i dTithe an Rialtais, Baile Átha Cliath níos moille inniu (Dé Céadaoin, 16 Iúil 2014), ag éileamh ar an Taoiseach Aire Stáit le Gaeilge líofa a cheapadh chun cúram Aire Gaeltachta.

Bhí tuairim ar 50 i láthair ag an agóid, uimhir shuntasach nuair a cuirtear san áireamh gur fógraíodh é an oíche roimhe go díreach.

Protest Photos LISTEN TO THE PUBLIC TAOISEACH - WE WANT A MINIST

 

 

D’admhaigh an tAire Sóisearach reatha, Joe McHugh TD, nach bhfuil sé de mhuinín aige a chuid Gaeilge a úsáid toisc go bhfuil sé “rusty” agus tá Conradh na Gaeilge ag ceistiú chinneadh an Taoisigh chun cúraimí na Gaeltachta a thabhairt dó nuair nach bhfuil sé inniúil ar an nGaeilge, ag rá nach bhfuil sé seo “cothrom ar an Aire Stáit nua ná ar phobal na Gaeilge agus Gaeltachta.”

Agóid Inniu i mBÁC

Éist Leis an bPobal A Thaoisigh – Aire Inniúil ar an nGaeilge Uainn
Preasráiteas ó Chonradh na Gaeilge
Bhí idir dhíomá agus iontas ar phobal na Gaeilge agus Gaeltachta inné (Dé Máirt, 15 Iúil 2014) nuair a d’fhógair an Taoiseach go mbeadh an Teachta Dála Joe McHugh ina Aire Stáit na Gaeltachta nua toisc go dtuigtear nach bhfuil an Teachta McHugh inniúil ar an nGaeilge.
Tá sé beartaithe ag Conradh na Gaeilge agóid ghasta a dhéanamh lasmuigh de Roinn an Taoisigh ag 13.15 inniu, Dé Céadaoin, 16 Iúil 2014, le cur i gcoinne an chinnidh seo de chuid an Taoisigh, ag léiriú go soiléir dó nach bhfuil an pobal sásta lena chinneadh agus go bhfuil gá an fhadhb a réiteach láithreach.
Dúirt Cóilín Ó Cearbhaill, Uachtarán Chonradh na Gaeilge: “Níl cumas an Aire Stáit nua, Joe McHugh TD, a bheith ina Aire Stáit á cheistiú ag duine ar bith; guíonn muid gach rath air mar Aire Stáit amach anseo. Táimid, áfach, ag ceistiú chinneadh an Taoisigh chun cúraimí na Gaeltachta a thabhairt dó nuair nach bhfuil sé inniúil ar an nGaeilge. Níl sé seo cothrom ar an Aire Stáit nua ná ar phobal na Gaeilge agus Gaeltachta.”
Dúirt Julian de Spáinn, Ard-Rúnaí Chonradh na Gaeilge: “Shiúil 10,000 duine ar son ceart agus cothromaíochta do phobal na Gaeilge agus Gaeltachta i mBaile Átha Cliath ar 15 Feabhra 2014. Má tá an Taoiseach dáiríre ag déanamh ionadaíochta ar son phobal uile na hÉireann, agus tuigeann muid go bhfuil an-spéis aige féin go pearsanta sa teanga, glacfaidh sé an teachtaireacht shoiléir a rinneadh ar an lá sin san áireamh agus déanfaidh an Rialtas freastal níos fearr i nGaeilge ar phobal na Gaeilge agus Gaeltachta.
“Dá réir, fiú ag an tráth seo, ba chóir don Taoiseach fós freagracht na Gaeltachta agus na Gaeilge a thabhairt go hAire Stáit eile atá léirithe aige / aici go bhfuil siad inniúil ar an nGaeilge, dála an Aire Stáit Aodhán Ó Riordáin TD atá bainteach leis an Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta chomh maith, nó duine sa bhreis atá inniúil ar an teanga a cheapadh, ar nós an Teachta Dála Seán Kyne nó eile.
Seo é an chéad uair ó bunaíodh an Stát nach bhfuil an tAire Stáit le freagracht na Gaeltachta air inniúil ar an nGaeilge. Is ísliú stádais eile é seo do phobal na Gaeilge agus Gaeltachta nuair a thógtar san áireamh go raibh Aire Sinsearach ann le hinniúlacht sa Ghaeilge le freagracht na Gaeltachta sa Rialtas deireanach, gur íslíodh sin go hAire Stáit le hinniúlacht sa Ghaeilge sa Rialtas nua in 2011, agus anois go bhfuil an Rialtas ag iarraidh sin a ísliú arís go hAire Stáit gan inniúlacht sa Ghaeilge, agus le cúram eile ar an duine céanna (.i. acmhainní nádúrtha). Léiríonn sé seo ar fad easpa tosaíochta do riachtanais an phobail Ghaeilge agus Gaeltachta i gclár oibre an Rialtais reatha.
Arsa de Spáinn: “Tá sé iomlán mícheart go mbeadh ar phobal na Gaeilge agus Gaeltachta plé leis an Aire Stáit as Béarla amach anseo.”
Tá Conradh na Gaeilge ag iarraidh cruinnithe práinneacha leis an Taoiseach leis an bhfadhb seo a phlé agus le cur ina luí air gur gá athmhachnamh a dhéanamh ar an gcinneadh agus freagracht na Gaeltachta agus Gaeilge a thabhairt go hAire Stáit eile atá léirithe aige / aici go bhfuil siad inniúil ar an nGaeilge – dála an Aire Stáit Aodhán Ó Riordáin TD atá bainteach leis an Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta ar aon nós – nó duine eile a ceapadh atá inniúil ar an teanga amhlaidh an Teachta Dála Seán Kyne nó eile.