Bealach nua ag teastáil

Tá múnla nua de dhíth chun na meáin Ghaeilge scríofa a mhaoiniú

TUAIRIM le Ciarán Dúnbarrach

Sula léifidh tú an t-alt seo, cuirimis rud éigin as an bhealach.

“Bhál, déarfadh sé sin nach ndéarfadh.”

Sin a déarfaidh cuid mhaith daoine agus mo thuairimí i leith na meáin Ghaeilge scríofa á léiriú.

Agus, ar bhealach, tá an ceart acu.

“Sea, déarfainn sin … agus?”

Sa chéad dul síos, má leanann RTÉ ar aghaidh lena bpleananna chun seirbhís scríofa a bheith acu féin as Gaeilge, líonfaidh sé sin spás ollmhór. Tá buncheist ann, ar ndóigh – cén fáth nach raibh sé i gcónaí ann?

Ach beidh spás ann d’anailís neamhspleách agus do thuairimíocht neamhspleách i gcónaí.

Ar líne nó i bprionta?

Creidim féin go pearsanta go bhfuil gá le nuachtán clóite i gcónaí de bhrí go bhfuil níos mó cumhacht ag scéal i gcló ná ar an scáileán amháin.

Chomh maith leis sin, tá fós go leor daoine ann arbh fhearr leo a bheith ag léamh pháipéir chlóite.

“Bhál, déarfadh sé sin nach ndéarfadh.”

Arís, sea, déarfainn sin.

Tá súil agam go mbeidh páipéar nuachtáin neamhspleách againn i nGaeilge agus go mbeidh sé sin á mhaoiniú ag dream éigin.

Ní dóigh liom féin gurb iad Foras na Gaeilge an dream leis an mhaoiniú sin a riaradh.

“Bhál, déarfadh sé sin nach ndéarfadh.”

Is é mo bharúil nach bhfuil an saineolas acu nó an fonn orthu a leithéid a riaradh. Ó thosaigh Foras na Gaeilge, tá trí pháipéar caillte againn. Níl sé sin maith go leor.

B’fhearr go mór sciar d’airgead a bhaint den Fhoras is eagraíocht nua a bhunú. Ba chóir an Ciste Craoltóireacht Gaeilge sa Tuaisceart á úsáid mar mhúnla.

Bheadh bord ceaptha, abair cúigear, saineolaithe amháin air, ní gá go mbeadh costais mhóra i gceist, nach bhfuil Skype ag gach duine?

Ní bheadh de dhíth mar fhoireann ach feidhmeannach amháin agus rúnaí leis an rud ar fad a stiúradh.

Tuigim go maith nach bhfuil sé seo dul a tharlú ach pé scéal é, sin mo thuairim.

‘Pota lárnach’ de dhíth

Bheadh pota lárnach faoi stiúir an dream seo.

Ní bheadh sé seo a roinnt do dhream ar bith ar bhonn chonradh ach bheadh sé á dháileadh ar bhonn bliana, bunaithe ar léitheoireacht.

la nua
An t-eagrán deireanach de Lá Nua

Go bunúsach, gheobhadh foilseachán a mbeadh 4,000 léitheoirí níos mó léitheoirí ná an dream a bhfuil 1,000 léitheoirí acu ach bheadh an dá dhream i dteideal do scair an airgid.

Bheadh na doirse á n-oscailt do gach dream agus don iolrachas agus is é an t-iolrachas sin, rud éigin a chur ar fáil do gach dream an t-aon rud atá dul léitheoireacht na Gaeilge atá an-íseal amach is amach a ardú.

Bheadh an t-airgead a dháileadh is a riaradh bunaithe ar léitheoireacht agus ar fhoirmlí. Ní bheadh sé i gceist ag an bhord ach an léitheoireacht sin a dhearbhú is foirmlí a chur i bhfeidhm chun méid na ndeontas a thomhais.

Ní bheadh aon ról acu i dtaca le hábhar nó caighdeán an ábhair – sin ceisteanna don mhargadh amháin.

Foirmlí de dhíth

Ar ndóigh, tá fachtóirí eile le cur san áireamh agus bheadh sé riachtanach don bhord nua iad siúd a mheas agus foirmlí a chur i bhfeidhm, mar shampla, an bhfuil an foilseachán ar fáil go neamhspleách, an dtéann sé i gcló? An bhfuil sé ar fáil go hidirnáisiúnta mar shampla?

Dar liomsa, ba chóir go bhfaigheadh foilseacháin neamhspleácha níos mó ná forlíontaí agus leathanaigh sna meáin Bhéarla ach cén fáth nach mbeadh siad siúd a chothú chomh maith?

Chomh maith leis sin, creidim gur chóir go mbeadh níos mó airgead ag dul d’fhoilseacháin a bhfuil leagan clóite ar fáil de.

Ach go bunúsach, bheadh rialacha an chomórtais sách difriúil ón leagan amach a oibríonn an Foras anois, leagan amach nach n-oibríonn.

Bheadh an múnla seo bunaithe ar léitheoireacht thar aon rud ar bith eile. Sin an rud daonlathach.

Ní bheadh foilseachán ar bith slán sábháilte, ach bheadh sé féaráilte mar bheadh an rogha ag an phobal. Thabharfadh sé sin an chumhacht do na daoine, do phobal na Gaeilge sinn féin.

Bheadh an t-ábhar á threorú ag an mhargadh agus bheadh níos mó maoiniú ag na daoine is fearr agus ag na daoine a oibríonn níos díograisí.

Cad a bheadh cearr leis sin?

Féach chomh maith :

Úlla, Oráistí agus Irisí 

Úlla, Oráistí agus Irisí

Tuairim le Ciarán Dúnbarrach

Is torthaí iad beirt úlla agus oráistí

shotgun_wedding
Bhál, bheadh dream éigin sásta is dócha!

Tá aithne agam ar dhaoine a thaitníonn an dá chineál leo, aithne agam ar dhaoine eile nach dtaitníonn cineál amháin acu leo agus tá aithne agam ar dhaoine nach maith leo ceachtar acu, is cuma cé chomh úr is atá siad.

Ach is maith an rud go bhfuil éagsúlacht ann maidir le torthaí dar liom – meallann sé níos mó daoine chun iad a ithe, seans go dtaitníonn ar a laghad ceann amháin acu le beagnach gach duine.

Dá mba rud é nach raibh ann ach toradh amháin, fiú dá mba rud é gur toradh den scoth a bheadh ann, seans nach dtaitneodh sé lena lán daoine.

Mar sin de, ceist eile – Cé acu is fearr? Comhar nó Nós?

Ní féidir a rá dar liom, b’ionann é agus comparáid a dhéanamh idir úlla agus oráistí. Braitheann sé ar an duine aonair agus ní lia duine ná tuairim.

Deirimse féin nach féidir aon chomparáid a dhéanamh eatarthu, cé go nglacaim go bhfaigheann Comhar deontas níos flaithiúla ná mar a fhaigheann Nós.

  • £36,000 sa bhliain a fhaigheann Nós “le haghaidh iris lándáite, ardchaighdeán, ar 64 leathanach” a fhoilsiú uair sa mhí
  • Faigheann Beo.ie €70,000 / £55,000 in aghaidh na bliana.
  • Faigheann Comhar €240,000 thar 3 bliana nó €80,000 sa bhliain.

Ach tá siad dírithe ar dhreamanna difriúla, ní dóigh liom gur féidir comparaid chothrom a dhéanamh idir an bheirt acu.

Is maith an rud é go bhfuil an dá rogha ann, i measc na roghanna eile.

Pósadh Gránghunna?  

Tá daoine áirithe den tuairim nach bhfuil go leor airgead ann leis na meáin scríofa Ghaeilge a mhaoiniú mar is ceart agus gur cheart iad ar fad a tharraingt le chéile – agus iris / suíomh idirlín fhíormhaith, cuimsitheach agus uilechumhachtach a bhunú.

Dar leis an argóint seo, baineann easpa léitheoireacht Ghaeilge le laigí na n-irisí. Tuigim an réasúnú, tá ciall leis, ach ní aontaím.

Creidim féin nach bhfuil aon bhealach praiticiúil chun, mar shampla, beo.ie agus Comhar a phósadh le chéile.

B’ionann é agus ceann acu a dhruidim agus an t-airgead ar fad a thabhairt do dhream amháin acu.

Cluiche mór ‘musical chairs’ a bheadh ann. Pósadh gránghunna más maith leat.

Tá go maith, bheadh i bhfad níos mó maoiniú ar fáil don fhear deireanach ina sheasamh. Ag an mbuaiteoir a bheadh gach rud.

Chinnteodh sé sin go mbeadh an-mhaoiniú go deo ag an mbuaiteoir ach an spreagfadh sé sin léitheoireacht na Gaeilge?

Déarfainn féin nach spreagfadh áfach. Bheadh dream ar leith an-shásta go cinnte, ach bheadh pobal léitheoireacht na Gaeilge thíos leis.

Mar shampla, dá ndúnfadh na hirisí eile áfach agus dá dtabharfadh an t-airgead ar fad do Nós, bheadh moll mór airgid ag Nós agus thiocfadh leo iris i bhfad níos fearr arís a chur amach.

Ach Nós a bheadh ann i gcónaí.

Bheadh gaeil óga an-sásta.

Ach cad faoin leachtóir ollscoile? Cad faoin té a bhfuil dúspéis acu i litríocht na Gaeilge?  – An mbeadh siad féin chomh sásta céanna, ní dóigh liom é.

Creidim go gcothódh an éagsúlacht léitheoireacht na Gaeilge, ní sár-iris amháin, dá bhfeabhas an iris chéanna.

Nóta scoir …

Tá 70,000-75,000 cainteoirí den Fharóis, teanga na Scigirí, tá 45,000 sna hoileáin iad féin.

Tá sé nuachtán acu sin, agus 6 iris acu, ábhar machnaimh do na Gaeil.