Timpeall an Tuaiscirt

le Ciarán Dunbar

N121 sa Nuacht mar is gnáth ….

Tá scáil na conspóide ar N121 arís eile tar éis gur tháinig sé chun solas go bhfuil an páirtí ag meabhrú ar dhul i mbun ghníomh smachtaithe i gcoinne a leas-cheannaire, John McCallister.

Tagann sé seo san sála ar shonraí fiosrúcháin ar mhí-iompair gnéasach a cuirtear i leith cheannaire N121, Basil McCrea, a bheith ligthe le fios do na meáin.

Tháinig an cor nua seo chun solas i ndiaidh do John McCallister a rá leis na meáin go dtuigtear dó gur cuireadh stop leis an fhiosrúchán sin.

Scéilín maith do lucht na Gaeilge

Tuigtear go bhfuil an áisíneacht ‘Companies House’ a dhéanann eolas corparáideach a riarú sa Ríocht Aontaithe ag déanamh a machnamh maidir le síntí fada a cheadú in ainmneacha chomhlachtaí ó thuaidh.

Tá cosc ar chomhartha diaicritice san am atá i láthair – de thoradh ar sin – cuireadh in iúl do chomhlacht ó thuaidh ‘Céad Céimeanna’ go raibh orthu gan síntí fada a úsáid ina ainm nó ainm eile a fháil go díreach.

Ní raibh siad sásta leis sin agus chuir in iúl go raibh siad toilteanch cur isteach ar athbhreithniú breithiúnach ar an ábhar ach tuigtear go bhfuil athbhreithniú a dhéanamh ar na rialacháin seo cibé ar bith.

Seo scéal atá á chlúdach ag an Irish News i láthair na huaire – nuachtán nach n-úsáideann síntí fada taobh amuigh dá leathanach Gaeilge mar a tharlaíonn sé.

Bqa4N3ICMAEp7uoAn bhfuil an Ghaeilge polaitiúil?

Sin í an cheist a bheas faoi chaibidil oíche Déardaoin in Ionad Uíbh Eathach sa Cheathrú Ghaeltachta, Tuath na bhFál ag meán lae (meán lae).

An Dr. Ian Malcolm, nach strainséir don chlár seo a bheas sa chathaoir

Is is iad an t-iriseoir Robert McMillen, an t-acadúlaí Breathnach Jonathan Everson a bheas ar an pháinéal in éineacht leis an Chomhairleoir Aontachtach Walter Lyons

Duine de thriúr a shiúil amach ó chruinniú de chuid Chomhairle Cheantar an Dúin roimh chur i láthair de chuid Linda Ervine ní ba luaithe i mbliana é Walter Lyons.

Dar leis an ghrúpa UUP, bhí siad dubh dóite go raibh an Ghaeilge á brú orthu sa chomhairle in éadan a dtola.

Agóid i gcoinne pholasaithe an chomhairle maidir le comharthaí dhátheangacha go háirithe a bhí ann.

Dúirt Ian Malcolm liom aréir nach a fhios aige faoi “Daniel in the Lions’ Den’, ach fair play do Walter Lyons a argóintí a thabhairt go croílár an Náisiúnachais i mBéal Feirste.

Seafóid na seachtaine : Is brat trídhathach é ach ní brat na poblachta é!Linfield+shop

Mar is eol do chách faoin am seo tá Corn an Domhain sa sacar ar siúil sa Bhrasaíl agus tá lucht leanúna an spóirt sin iontach tógtha faoi ar ndóigh.

Lucht siopaí Linfield ar bhóthar na Seanchille san áireamh.

Is club sacair é Linfield a luaitear leis an phobal Phrotastúnach agus leis an dílseachas.

Níl aon easpa bratacha ar bhóthar na Seanchille ar ndóigh agus tá bratacha na dtíortha go léir atá páirteach sa chomórtas le feiceáil i bhfuinneog an tsiopa.

Brat Chósta an Eabhair san áireamh – ach chruthaigh sé sin deacracht do chustaiméir nó dhó mar gheall ar cé chomh cosúil is atá an brat údaí sin le brat na hÉireann.

Is ionann na dathanna ach is san ord flannbhuí, bán agus glas atá brat Chósta an Eabhair, ní nach ionadh, shíl duine nó dhó gur brat na hÉireann a bhí ann, brat nach bhfuil fearadh na fáilte roimhe sa chuid sin den pharóiste.

Ach fuair an siopa réiteach ar scéal : “Seo Brat an Chósta Eabhair,” a deir fógra faoin bhrat – “ní brat Phoblacht na hÉireann.”

Timpeall an Tuaiscirt

Ciarán Dúnbarrach

Dúnmharú Tommy Crossan

Scaoileadh Tommy Crossan a bhí 43 bhliain d’aois chun bás Dé hAoine an Chéasta i mBéal Feirste.

Bhí seisear clann aige.

Tommy-Crossan
Tommy Crossan a scaoileadh chun báis Dé hAoine seo caite

Creidtear gur iar-cheannaire ar an CIRA a bhí ann.

Tuigtear gur ghlac triúir fir gunna páirt san ionsaí ar Bhóthar Chluanaí in Iarthar Bhéal Feirste.

Bhí sé ina shuí i mbothán ag iosta breosla in Iarthar na Cathrach nuair a dúnmharaíodh é – Tá sé á mhaíomh ag an Aire Forbartha Sóisialta Nelson McCausland ón DUP gur iosta mídhleathach a bhí ann.

Gabhadh fear 26 bliana d’aois Dé Sathairn i dtaca leis an ionsaí ach scaoileadh saor é gan aon chúis a bheith curtha ina leith.

Iar-phríosúnach de chuid an CIRA a bhí ann mar Tommy Crossan ach bhí sé faoi bhagairt bháis le tamall – mhaíodh gur brathadóir a bhí ann agus gur ghoid sé airgead ón eagraíocht.

Tá an tIRA leanúnach scoilte i ndá chuid – eite thraidisiúnta bunaithe sa Phoblacht agus faicsean níos óige sa Tuaisceart.

Bhí cuma ‘phearsanta’ ar an mharú seo caithfidh mé a rá agus faraor, ní bhfuair an bás seo mórán airde ar an ábhair go n-amharctar air mar ‘bhainistí inmheánach’.

Ba chóir go mbeadh sé seo ina scéal ollmhór agus bhí – ach ar feadh tamaill iontach gairid, ach char spreag sé mórán cainte ar líne agus níor mhothaigh mé mórán colúin scríofa faoi

Ní raibh mórán tionchar aige sé ar an ghnáthphobal taobh amuigh den cheantar ina tharla seo agus taobh amuigh de theaghlach s’aige – níor luadh é ag na comórtha inné fiú.

Seachas Martina Anderson ó Shinn Féin ag rá gur eachtra gan chiall a bhí ann agus nach raibh i ndúnmharfóirí Crossan ach coirpigh ag ligin orthu gurb phoblachtánaithe iad.

Cláracha fógraí Gaeilge crochta ag N121

n121 N121 i mbéal an phobail arís cé nach gcreideann mórán daoine go ndéanfaidh siad aon dul chun cinn.

Tá iontas ar dhaoine tar éis gur crochadh clár fógra de chuid an pháirtí – as Gaeilge ar fad i lár Bhéal Feirste.

Tá an cheist á chur ar ndóigh – an ‘gimic’ é seo go díreach?

Ach fiú más é sin an cás agus tá sé sin seánta ag ceannaire an pháirtí Basil McCrea, rud nua atá ann do pháirtí ar son an aontais.

“Is é seo #freshpolitics” a fhógraíonn siad agus “Vótáil Tina McKenzie do Eoraip”  – ní Gaeilge ró-iontach é seo ach tá níos measa feicthe againn go léir.

Tá sé thar a bheith suntasach dar liomsa go bhfuil sé beartaithe acu na póstaeir seo a chrochadh i gceantair aontachtacha seachas i gceantair mhóra Gaeilge – mar sin – cé orthu a bhfuil siad dírithe?

Foilseofar agallamh a rinne mé le hiarrthóir an pháirtí Tina McKenzie ar an suíomh ‘Meon Eile’ Déardaoin – chuir sí in iúl dom go dtacaíonn N121 le hAcht Gaeilge don Tuaisceart.

Frustrachas na nGael leis na meáin Bhéarla á léiriú

Bhí an Lá Dearg ann sa Tuaisceart breis is seachtain ó shin anois – Tá mé ag déanamh go raibh na Gaeil sásta leis an chlúdach sna meáin Ghaeilge ach ní amhlaidh an scéal leis na meáin Bhéarla – rud a tharlaíonn go minic maidir leis an Ghaeilge.

download (1)
An Lá Dearg : Tús an mhórshiúil

Tá sé scríofa ag an phríomh-eagraí Caoimhe Ní Chathail go bhfuil díomá orthu nár chuir cuid de na meáin chumarsáide dóchas ná aidhmeanna an fheachtais i láthair an phobail go cruinn agus iad ag tuairisciú ar an ócáid.

Scríobh sí; “Bíodh is gur léirigh an chuid is mó de na meáin go raibh i bhfad níos lú i láthair ná mar a bhí, roghnaigh páipéar nuachta mór amháin díriú isteach ar thitim amach idir pháirtithe polaitiúla agus ar mhionlach de dhílseoirí a chruinnigh i Sráid an Chaisleáin in ionad na n-éileamh a bhí acu siúd a d’fhreastail ar an léirsiú rathúil seo.

Go bunúsach, tá daoine míshásta de bhrí gur thuairiscigh an Irish News go raibh 1,000 duine ann agus ba léir gur cumadh an scéal ó dheasca seachas a bheith bunaithe ar eolas ón láthair –  cé gur mhaígh an páipéar céanna go raibh 5,000 duine ann cúpla lá ina dhiaidh sin.

Ba chóir dom a lua fosta gur scríobh go raibh na mílte i láthair ar leathanach Gaeilge an Irish News san eagrán céanna a scríobh go raibh míle i láthair ann.

(Bhí mé féin i láthair ar an lá ag déanamh tuairisce don BBC agus tá mé den tuairim go raibh 4,500. Bhí an PSNI den tuairim go raibh 3,000 i láthair.)

Chomh maith leis sin, cruthaíodh íomhá sna meáin a chuir in iúl do go leor daoine gurb iad Sinn Féin a bhí chun tosaigh sa mhórshiúil – rud nach raibh fíor.

Bhí scaifte brae ón pháirtí i láthair go cinnte ach scaifte de dhaoine óga a bhí chun tosaigh sa mhórshiúl, chan Sinn Féin.

Ach dhírigh na meáin ar scaifte dhílseoirí a bhí ag ágóidíocht – duine acu ag déanamh cúirtéis NAZI ina measc ach cha raibh níos mó na fiche acu ann.

Mar sin féin, ní nach ionadh gur chuir na meáin Bhéarla spéis iontu sin.

‘Realpolitik’ atá i gceist i ndáiríre.

Is léir go bhfuil dian-mhachnamh le déanamh ag gluaiseacht na Gaeilge má táthar ag iarraidh aird na meáin Bhéarla a mhealladh agus tuiscint iriseoirí gan Ghaeilge a chothú.

Féach chomh maith. 

An Lá Dearg – Ní raibh ann ach tús

An gcaithfidh an todhchaí roinnte a bheith gallda?

TUAIRIM LE CIARÁN DÚNBARRACH

Is cuimhin liom a bheith ag éisteacht le hacadúlaí Iosraelach ag rá go mbíonn daoine i gcónaí ag rá leis;

“Nach mór an trua nach féidir leis na hIosraelaigh agus na Palaistínigh díreach suí síos agus labhairt le chéile. Dá mbeadh aithne acu ar a chéile bheadh fadhbanna an mheánoirthir réitithe.”

Dar leis go bhfuil an dearcadh sin saonta soineanta amach is amach. Dar leis go bhfuil sé bunaithe ar mhí-thuiscint an-mhór. Maíonn sé go bhfuil aithne an-mhaith ag an dá threibh sin ar a chéile agus go bhfuil fios acu go díreach cad atá an dream eile á iarraidh agus cén fáth.

National Identity Majorities and Pluralities
Féiniúlachtaí náisiúnta ó thuaidh – íomhá ón suíomh dhátheangach http://ni2011censusuk.webs.com/2011 (Anailís ar dhéimeagrafaíocht Thuaisceart Éireann bunaithe ar Dhaonáirimh 2001 agus 2011 na RA)

Tá macalla den tsoineantacht sin le fáil sna Sé Chontae. Tá an ‘Shared Future’ mar a déarfá a bhrú chun tosaigh ag daoine meánaicmeacha a chreideann gur ar an lucht oibre atá an locht ar fad agus dá mbeadh aithne ag daoine ar an dá thaobh den na hísealaicmí seo ar an chéile go socródh sé gach rud a chuir Comhaontú an Chéasta ar an mhéar fhada.

Tá an dearcadh sin soineanta, seafóideach agus bunaithe ar aineolas mar níl aithne nó tuiscint ag roinnt mhaith den mheánaicme ó thuaidh ar an lucht oibre.

Déanta na fírinne, tá aithne mhaith ag an lucht oibre ar an chéile, seans nach bhfuil aithne pearsanta acu ar a chéile i gcónaí ach tá fios acu ar an ‘taobh eile’ mar a déarfá.

Téann siad ar an ‘teic’ le chéile, bíonn siad ag obair le chéile agus bíonn siad ina gcónaí an-ghar le chéile.

Ach cinnte, tá ballaí arda eatarthu. Tá daoine áirithe ag iarraidh go mbainfear aníos na ballaí sin láithreach.

Ach más féidir liom daoine níos uaisle ná mise a cheistiú, cé hiad muintir na n-ghettos meánaicmeacha seo chun a rá le daoine go gcaithfeadh siad maireachtáil gan na ballaí sin?

Seans nach mbeadh siad iad a leagan go láithreach dá mbeadh orthu ‘house-swap’ a dhéanamh? Ballaí níos airde a bheadh uatha sa chás sin dar liomsa.

Ach ná bíodh aon mhí-thuiscint ann, rud maith a bheadh ann mar thodhchaí roinnte gan dabht. Ar ndóigh, tugtar ‘Together Building a United Community’ ar stráitéisí OFMDFM anois, teanga Orwell-ach a húsáid chun an fhírinne a chur faoi cheilt – go bhfuil straitéisí na todhchaí roinnte á maolú i rith an ama.

Ach ní ceart smaoineamh gur drochrud é sin amach is amach – bheadh seans níos fearr go mbeadh rath ar iarrachtaí chun daoine a thabhairt le chéile dá mbeadh siad bunaithe ar chuspóirí réalaíocha seachas ar sheafóid ceaptha faoi dhuilleoga móra na bhfo-bhailte.

th
Comhartha sráide dhátheangach in Iarthar Bhéal Feirste – an mbeadh áit don chineál cothramaíocht seo sa todhchaí roinnte?

Mar sin féin, tá pleananna an Alliance Party mar shampla lán-dairíre. Ní dóigh liom go bhfuil na páirtithe eile ar dhóigh ar bith dáiríre faoin ábhar áfach.

Chan fheil ann ach cogadh cultúrtha don DUP agus cha déanann siad mórán iarracht chun sin a choinneáil faoi rún. Bealach eile leis an Chaitliceachas agus leis an ghaelachas a chur faoi chois. “Todhchaí roinnte Briotanach” atá geallta ag an DUP.

Ach ar an taobh náisiúnach, tá cur i gcéill eile ar bun. Tuigeann náisiúntóirí go rí-mhaith cad atá ar bun ag na haontachtóirí, go bhfuil teanga na todhchaí roinnte ‘hijackáilte’ acu. Mar sin, caithfidh siadsan ligin orthu go bhfuil siad ar fad go mór ar son na todhchaí roinnte – ach níl.

Cén fáth a vótálfadh turcaithe don Nollaig?

Tá sé mar aidhm ag náisiúntóirí Éireannacha iad féin a choinneáil scartha ón Bhreatain agus ón Bhriotanachas. Dar le haontachtóirí, sin é eithne na faidhbe, agus ar bhealach, tá an ceart acu.

Mar chuid den todhchaí roinnte atá molta ag an DUP, cuir i gcás, bheadh deireadh le scoileanna Caitliceacha, agus Gaelscoileanna ar ndóigh.

Níl Sinn Féin nó an SDLP go háirithe dul ligin dó sin – mar sin féin, leanann siad ar aghaidh ag tabhairt tacaíocht béil don todhchaí roinnte.

Creidim go bhfuil botún a dhéanamh ag náisiúntóirí áfach agus ba cheart dóibh iarraidh as.

Ba cheart dóibh a bheith iomlán soiléir leis na haontachtóirí, tá cothrom na Féinne agus áit cheart do chultúr na nGael riachtanach mar chuid de thodhchaí roinnte ar bith.

Níl i gceist sa Todhchaí Roinnte atá molta ag aontachtóirí agus an Alliance ach péindlíthe úra agus iarracht as an nua ar an ghalldú – ach is é comhshamhlú an fhadhb, ní an réiteach.

B’fhearr go mór todhchaí roinnte nua a cheapadh bunaithe ar ghlacadh go bhfuil dhá phríomhchultúr ann ó thuaidh agus gur ceart go mbeadh cothromas eatarthu.

Ach faoi láthair, níl mé chomh dóchasach sin, agus mé ag ullmhú an phíosa seo, rinne mé teagmháil le polaiteoir de chuid eite liobrálach an Alliance Party, agus fiú ansin, dar leis go gcaithfear comharthaíocht Ghaeilge a bhaint de na ballaí mar chuid den todhchaí roinnte.

Féach chomh maith 

‘An Péindlí Deireanach’