Tá Gaeilgeoirí níos Éireannaí ná an dream gan í. Glac leis.

Is minic a chuirtear i leith an Ghaeilgeora go measann said go bhfuil siad ‘níos Éireannaí de bharr go labhraíonn siad Gaeilge’. Caithfidh mé a rá nach bhfuilim tar éis teacht ar an tuairim seo rómhinic ag Gaeilgeoirí. An freagra a bhíonn ag mórchuid na nGaeilgeoirí ná nach measann siad sin in aon chor. Nuair a smaoiním féin faoi áfach, is léir dom gur Éireannaí an duine a labhraíonn Gaeilge gan aon amhras. Díreach le bheith soileir nílim ag rá gur fearr bheith níos Éireannaí, díreach go bhfuil níos mó den Éireannachas ag roinnt leo.

Ar dtús céard is Éireannachas ann? An bhfuilimid ag caint ar shaorántacht na tíre? Ó d’fhéadfadh duine pas is saorántacht Éireannach a bheith acu gan aon eolas nó cur amach acu ar aon rud Éireannach nó Gaelach glas bán nó riabhach, caithfidh nach leis sin atáimid ag plé. Mar sin baineann an cheist seo le féiniúlacht is dócha, nó gnéithe de chultúr a thugann le fios go mbaineann duine le cultúr áirithe.

Buaic Chultúr na hÉireann? Anlann Bhaile UÍ Mhaolmhuaidh

Baineann teanga le féiniúlacht is le cultúr. Ní féidir a shéanadh gur dlúthchuid an Ghaeilge de chultúr na hÉireann. Ní thig le lucht an fhéinfhuatha sin a dhiúltiú. Is féidir go bhfuil sin ag athrú le cuid ghearr de stair na tíre ach is ann dó fós. Mar sin má tá tuilleadh den chultúr agat, is é sin go labhraíonn tú Gaeilge, tá tú níos Éireannaí. Dá gcuirfí beirt a bhí díreach mar a chéile i gcomórtas lena chéile ach Béarla a bheith ag duine amháin acu ach Gaeilge anuas air sin a bheith ag an duine eile, nach mbeadh an duine sin níos Éireannaí? Is geall le fíric é.

Samhlaigh an Fhrainc, dá ndéanfaí a chóilíniú is dá dtiontódh mórchuid an phobail ar an mBéarla, is dá mbeadh pócaí de chainteoirí Frainicise ann nach ndéarfaí gur Francaí na daoine céanna? Is cinnte go ndéarfaí. Fiú cúpla céad bliain tar éis don Bhéarla forlámhas a ghlacadh ní dóigh go bhféadfaí a rá nach mbeadh na cainteoirí Fraincise níos Francaí. Cén fáth gur féidir a leithéid a rá in Éirinn?

Blaa Phort Láirge, sainniúlacht arbh fhiú náisiún a bhunú uirthi?

Mar sin conas gur cuireadh an bhréag isteach inár mbéal chomh fada seo is go raibh Éireannaigh sásta leis? Baineann seo leis an teoiric úd, náire an iarchóilíneachais. Is éard atá i gceist leis seo ná an náire a thagann ar an bpobal dúchais tar éis cóilínithe. Nuair a chailltear an rud dúchais(teanga mar shampla) níl de fhreagra ag an dream nach bhfuil sí acu a thuilleadh ach fuath a thabhairt don chultúr céanna agus sodar i ndiaidh na n-uasal. Go mionminic is iad seo is binibí ar fad atá in éadan an chultúir. Má tá suim agat i gcás na dteangacha mionlaithe(níl aon rud mion faoi mhórchuid na dteangacha seo!) aithneoidh tú go dtagann na hargóintí céanna in airde arís is arís eile timpeall na cruinne. Teanga mharbh, teanga na mbocht, gan foclóir ceart, ina bac ar ghnó. Léifidh tú tráchtanna ag lucht fuatha na Breatnaise,agus cloisfidh tú na hargóintí seanchaite céanna ón lucht argóna seanchaite céanna. Arís eile ní daoine ó thír isteach iad seo ach an pobal dúchais ag tabhairt fuatha don rud a bhain leo féin agus ag iarraidh easpa éigin iontu féin a fholú.

Ar ndóigh tá gnéithe eile den chultúr i gceist chomh maith, ceol, spórt, féith ghrinn na hÉireann, fadhb náisiúnta óil. Má tá na gnéithe seo ag duine thar dhuine eile, is féidir a rá go bhfuil an duine sin níos Éireannaí ná an té eile. Ní hé go bhfuil an duine níos fearr nó go bhfuil luach níos mó air sin. Ní féidir luach oibiachtúil a chur ar chultúr thar a chéile. Mórphobal aonteangach na tíre seo tá go leor gnéithe Éireannacha ag baint leo, ach tá níos mó gnéithe idirnáisiúnta nó Angla-Mheiriceánacha ag roinnt leo ná mar atá ag lucht labhartha na Gaeilge. Anois seans nach bhfuil aon fhiúntas le baint as an tuairim seo a chur sa timpeall, cuireann sé fearg ar dhaoine agus díomá ar dhaoine. Ní hionann sin agus a rá nach bhfuil sé fíor. Is buille beag amháin é in aghaidh an scata sin a thugann le fios nach mbaineann an teanga leis an tír seo in aon chor agus a dteastaíonn uaithi í a ruaigeadh amach ar fad ar fad.

Stobhadh Gaelach nó Éireannach, cé acu is cirte?

Déarfaidh daoine gur seafóideach an argóint atá déanta agam anseo, go bhfuil sé ciníoch, ach arís eile ní deirim go bhfuil luach níos airde ar chultúr amháin ná a chéile, ach mar sin féin go bhfuil difríochtaí ann. Tá go leor argóintí eile fíor leis, is Éireannaí daoine a sheineann an ceol gaelach nó a théann don spórt gaelach. Fágann ábhar an lae inniu ceist amháin eile agam an bhfuil na Gaeil éagsúil ó na hÉireannaigh nó an cheist í sin a bhíonn ag dó na geirbe ag aonteangaigh na tíre?

Is féidir easaontú go láidir le scríbhneoir an ailt @murchadhmor

Lá ‘le Piúc

Tá lá náisiúnta na hÉireann linn. Deir Eoin P. Ó Murchú gur chóir dúinn an deis a ghlacadh le breathnú orainn féin agus fiafraí an bhfuil aon rud le ceiliúradh againn in aon chor. 

 

Seo Lá ‘le Pádraig againn anois, lá a cheiliúrtar ó cheann cheann na cruinne. Ó St Patty’s Day Mheiriceá leis an mórshiúl ba thúisce a tosaíodh is na haibhneacha glasa, go laethanta cráifeacha is cluichí móra CLG in Éirinn is iomaí cineál cuma a bhíonn ar an lá do dhaoine éagsúla. Agus tá áit ar leith ag an lá i gcroí an Éireannaigh, pé cineál Éireannaigh é sin.

Céard is Éireannach ann ar na saolta seo? Saoránach de thír bheag ar imeall na hEorpa, ceann ar cuireadh an cultúr dúchais faoi chois ann agus é imeallaithe ann nach mór go hiomlán, fiú iontu sin is mó a samhlaítear an dúchas sin leo? Nó an duine atá ann a bhaineann le tírín nua-aimseartha atá tar éis cúl a thabhairt le cine agus leis an seanrud ach aghaidh a thabhairt ar an domhan úr le flosc is le fonn.

Céard iad na rudaí a shainíonn Éire? An CLG, an ceol, agus an Ghaeilge a déarfar. An teacht aniar, an greann, an chraic, an pub. Ach cad faoin bhféin-náire, an ceann faoi, an cuma-liomachas, an mé-féineachas a luaifear mar mhalairt? Cé acu is tréine? Ar na saolta deireanacha seo is oth liom a rá gur ag aontú níos mo leis an dara scata tréithe atáim.

Ar bhealach déanann Lá ‘le Padraig na gnéithe is measa den Éireannachas a chur os comhair an tsaoil. Éinne a shiúlfaidh sráideanna an oileáin seo inniu feicfidh siad gach céim den mheisce ó shúgacht go sárphótaireacht is ar ais arís. Mura bhfeicfidh tú daoine ag cur amach ní bheidh atmaisféar an lae braite mar is ceart agat. 

Ach nuair a bhreathnóimid ar imeachtaí Lá ‘le Pádraig ar an teilí feicfimid dream uaibhreach, uasal, a thagann as íon-oileán iathghlas lán lucht léinn is scoláirí. An t-Éireannachas ar féidir é a dhíol le Poncáin. An t-Éireannachas a chuireann ina luí ar dhaoine gur ann do leipreacháin agus charachtair P.S. I Love You. An t-Éireannachas a deir linn de chogar ‘ciúnas, ciúnas’ is a mharaíonn le liostacht sinn. 

Galar tógálach go maith é sin, agus ceann eile a bhíonn sa treis an t-am seo bliana ná; gné na hÉireann a aimsiú i ngach rud cuma cé chomh fada uainn atá sé. Seo galar a bhíonn ar gach cuid de na meáin shamhlófá. Abair an bhean a chum rud éigin iontach nua úsáideach, cé go mb’fhéidir gur bean Spáinneach í, a bhí ag fáil tacaíochta ón Spáinn agus a bhraith ar thaighde is chomhobair Spáinneach, in Éirinn díreofar ar an tslí gur ól sí Ballygowan tráth agus tabharfar le fios gur ól seo an fhíoruisce Éireannaigh a spreag an bhunchumadóireacht. Nílimid chomh speisialta sin. Níor tháinig gach rud a chuaigh chun sochair an chine dhaonna ó lámh Éireannach.

Cad faoin náisiún Éireannach? Is eagal liom nach bhfuil aon sainniúlacht Éireannach ar fiú trácht uirthi a thuilleadh, tríd is tríd tá sé chomh caolaithe sin ag cultúir atá ar leic an dorais agus an idirlín againn. An féidir linn a rá gur ann don náisiún Éireannach a thuilleadh? An leor hataí leipreacháin, bannaí máirseála Meirceánacha agus meisceoireacht le náisiún a chruthú? Ní dóigh liom é, agus ar an drochuair nílim chomh cinnte sin gur ann d’aon rud eile ach é.

D’fhéadfaimis greim a bhreith ar an saol agus saol an oileáin seo agus craitheadh a bhaint as agus traidisiún úr a bhunú nach mbaineann leis an gcúngaigeantacht nó féinfhuath, an t-ól síoraí is an diúltachas. D’fhéadfaí braith ar na scileanna atá againn sa litríocht, sa ghreann, sa scéalaíocht, sa chomhar is sa mheitheal. D’fhéadfaí nascadh agus tacú lena chéile i bhfad níos fearr, is lenár dtimpeallacht, is a bheith glas san aon bhealach a bhfuil maitheas ag baint le glaise. D’fhéadfaí iad seo uile a dhéanamh is dócha, agus iad a cheiliúradh ar lá nua náisiúnta nach mbeadh bunaithe ar phiseoga ach cé a dhéanfaidh? Mise nó tusa? Bhuel, táim féin chun dul chuig an bpub.

Is ar bhonn pearsanta atá údar an ailt ag scríobh anseo, is féidir teagmháil a dhéanamh leis ag @murchadhmor ar twitter 

Taca d’urraíocht alcóil sa Spórt

Chuir príomhfheidhmeannaigh an CLG, IRFU agus an FIA in iúl inniu go mbeidh tionchar ollmhór ar mhaoiniú na heagrais spóirt in Éirinn dá mbeadh deireadh le hurraíocht alcóil.

Bhí na príomhfheidhmeannaigh ag labhairt ar maidin ag an gComhchoiste um Iompar agus Cumarsáid ar reachtaíocht a d’fhéadfadh a bheith i gceist chun cosc a chur ar eagraíochtaí spóirt urraíochta a fháil ó chomhlachtaí alcóil.80425396

Deir Philip Brown ón IRFU nach bhfuil aon chomhghaolú idir urraíocht alcóil i spórt agus mí-úsáid alcóil agus nach raibh aon éifeacht dhearfach le brath ó thaobh mí-úsáid alcóil in aon tír atá tar éis cosc ar urraíocht alcóil a chur i bhfeidhm. Deir sé go bhfuil maitheas á dhéanamh ag na heagrais spóirt in Éirinn ó thaobh sláinte de.

Ghlac Páraic Ó Dufaigh ón CLG go bhfuil fadhbanna ag baint le mí-úsáid alcól in Éirinn ach dúirt sé go bhfuil siad ag iarraidh dul i ngleic leis na fadhbanna seo tríd na scéimeanna difriúil a chuireann siad ar bun, ASAP, mar shampla. Deir sé go bhfuil 33% de mhaoiniú an CLG ag teacht ó urraíocht den saghas seo.

Bhí scoilt sa rialtas ar an gceist seo. Is í Róisín Shorthall a bhí ag cur chun cinn na reachtaíochta seo laistigh den rialtas go dtí gur fhág sí an rialtas i mí Mheán Fómhair seo chaite. Bhí Leo Varadkar ina gcoinne mar gheall ar an laghdú ar mhaoiniú agus ar infheistíocht sna spóirt in Éirinn a bheadh ann dá bharr.